Szarlotka i jabłecznik to dwa ciasta z jabłkami, ale nie zawsze to samo. Szarlotka ma kruchy spód, warstwę jabłek i najczęściej kruchą kratkę albo kruszonkę na wierzchu. Jabłecznik to szersza nazwa: tak można nazwać każde ciasto z jabłkami, upieczone na kruchym, drożdżowym, biszkoptowym czy ucieranym cieście.
W praktyce wiele zależy od tego, skąd pochodzicie. W jednym domu „szarlotka” i „jabłecznik” to dwa różne ciasta, w drugim te nazwy są używane zamiennie od pokoleń. Październik to najlepszy moment, żeby to rozstrzygnąć przy stole, bo właśnie teraz jabłka mają najwięcej smaku.
Skąd się wzięła nazwa szarlotka?
Nazwa przyszła do nas z Francji. Charlotte to deser pieczony w formie wyłożonej pieczywem albo biszkoptem, wypełniony owocami. Według popularnej wersji nazwano go na cześć królowej Charlotty, żony brytyjskiego króla Jerzego III.
W Polsce szarlotka szybko poszła własną drogą i zamieniła się w ciasto z jabłkami na kruchym spodzie. Ciekawostka: u naszych wschodnich sąsiadów szarlotka to do dziś puszysty biszkopt z kawałkami jabłek, czyli coś, co w wielu polskich domach nazwalibyśmy właśnie jabłecznikiem.
Jabłecznik ma prostsze pochodzenie, bo jego nazwa mówi wszystko: to ciasto, w którym grają jabłka. Dlatego mieści w sobie dziesiątki wersji, od babcinego placka drożdżowego po elegancki wypiek z bezą.
Czym się różni szarlotka od jabłecznika?
Najkrócej: szarlotkę rozpoznacie po kruchym cieście, a jabłecznik po tym, że ciasto może być dowolne. Różnice widać też w tym, jak przygotowane są jabłka i co ląduje na wierzchu.
| Cecha | Szarlotka | Jabłecznik |
|---|---|---|
| Ciasto | kruche, czasem półkruche | dowolne: kruche, drożdżowe, biszkoptowe, ucierane, jogurtowe |
| Jabłka | zwykle prażone albo tarte, w grubej warstwie | prażone, w kawałkach, czasem zatopione w cieście |
| Wierzch | krucha kratka, drugi płat ciasta albo kruszonka | beza, kruszonka, płatki migdałów, lukier albo nic |
| Charakter | zwarta, krucha, wyraźnie jabłkowa | od lekkiego i puszystego po deserowy |
| Kiedy najlepiej | do kawy i na rodzinny obiad | na podwieczorek, dla gości, na drugie śniadanie |
Granica bywa płynna nawet w cukierniach. U nas w Rogaliku szarlotka deserowa na jasnym biszkopcie z musem śmietankowym to w zasadzie elegancka odmiana jabłecznika, a nikt nie wyobraża sobie, by nazywać ją inaczej. Nazwa to jedno, a smak to drugie.
Jakie jabłka do szarlotki i jabłecznika?
Do pieczenia najlepiej sprawdzają się jabłka kwaskowate i aromatyczne. Słodkie odmiany deserowe po upieczeniu tracą wyrazistość i ciasto robi się mdłe.
- Szara reneta to klasyka jesiennych wypieków. Jest kwaskowata, pachnąca i dobrze trzyma się w cieście. Zbiera się ją pod koniec września i w październiku, więc to właśnie teraz jest jej czas.
- Antonówka szybko rozpada się na mus, dlatego świetnie nadaje się do szarlotki z gładkim nadzieniem.
- Odmiany twardsze, na przykład Idared czy Jonagold, zachowują kształt cząstek. Lubią je jabłeczniki, w których jabłka mają być wyczuwalne pod zębami.
Wskazówka od rzemieślników: jabłka do szarlotki warto najpierw podprażyć. Odparowują wtedy część soku, a kruchy spód nie rozmięka podczas pieczenia. To jeden z powodów, dla których domowa szarlotka czasem wychodzi „mokra” od spodu, a ta z cukierni nie.
Szarlotka czy jabłecznik: który wybrać?
Wszystko zależy od okazji i od tego, co lubicie najbardziej.
- Lubicie klasykę i kruche ciasto? Wybierzcie szarlotkę. Najlepiej smakuje lekko ciepła, z kleksem bitej śmietany albo gałką lodów waniliowych.
- Szukacie czegoś kremowego? Postawcie na szarlotkę z budyniem. Waniliowy krem między jabłkami łagodzi ich kwasowość.
- Przyjmujecie gości? Jabłecznik z bezą wygląda odświętnie, a słodka piana dobrze równoważy kwaskowate owoce.
- Chcecie czegoś lekkiego na co dzień? Sprawdzi się placek z jabłkiem na cieście jogurtowym albo mała tarta, która mieści się w dłoni.
Jeśli szukacie, co podać do kawy, zajrzyjcie też do naszego wpisu o tym, jakie wypieki najlepiej łączyć z kawą.
Jabłkowe wypieki z Rogalika
Jeśli nie macie czasu na obieranie jabłek i pilnowanie piekarnika, w naszych punktach czeka kilka jabłkowych propozycji. Każda pokazuje inne oblicze tego samego owocu:
- Szarlotka domowa na kruchym cieście biszkoptowym z gęstym musem jabłkowym, obsypana cukrem pudrem. Prosta i bez zbędnych dodatków.
- Szarlotka z budyniem z cząstkami prażonych jabłek, waniliowym budyniem i cynamonem.
- Jabłecznik z bezą na kakaowym kruchym spodzie, z jabłkami, brzoskwiniami i płatkami migdałów.
- Placek z jabłkiem na lekkim cieście jogurtowym, z prażonymi jabłkami i migdałami.
- Tarta z jabłkiem, czyli kruchy koszyczek z cynamonowymi jabłkami i kruszonką.
Wszystkie ciasta znajdziecie w zakładce Ciasta.
Jak przechowywać i podawać ciasto z jabłkami?
Szarlotka i jabłecznik bez kremu dobrze czują się w temperaturze pokojowej, przykryte ściereczką albo w pojemniku. Najlepiej smakują w ciągu dwóch, trzech dni. Ciasta z budyniem, bezą czy kremem śmietankowym przechowujcie w lodówce.
Chcecie poczuć smak prosto z pieca? Wstawcie kawałek szarlotki na kilka minut do piekarnika nagrzanego do około 150 stopni. Kruche ciasto odzyska chrupkość, a jabłka zapachną cynamonem. Mikrofalówka też podgrzeje ciasto, ale spód zrobi się miękki.
Jesień smakuje jabłkami
Szarlotka czy jabłecznik? Najlepiej spróbować obu i samemu zdecydować, co wygrywa w Waszym domu. A jeśli chcecie zrobić to bez pieczenia, wpadnijcie do jednego z naszych punktów w Trójmieście. Jabłka czekają!
#liczysiętradycja
